Wydanie trzecie, rozszerzone i uaktualnione

© Galaktyka, Spółka z o.o., Łódź 2016

90-644 Łódź, ul. Żeligowskiego 35/37

tel. +42 639 50 18, 639 50 19, tel./faks 639 50 17

e-mail: info@galaktyka.com.pl; sekretariat@galaktyka.com.pl

ISBN: 978-83-7579-568-4

EPUB: 978-83-7579-570-7

MOBI: 978-83-7579-571-4

Redakcja: Joanna Barańska

Korekta: Jolanta Pol, Iwona Kresak (Ad Verbum), Monika Ulatowska

Redaktor prowadzący: Marek Janiak

Zdjęcie na okładce: Marcin Cedzyński

Projekt okładki: Artur Nowakowski

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

Księgarnia internetowa!!!

Pełna informacja o ofercie, zapowiedziach i planach wydawniczych

Zapraszamy

www.galaktyka.com.pl

info@galaktyka.com.pl, sekretariat@galaktyka.com.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana ani wykorzystana w jakiejkolwiek formie ani w jakikolwiek sposób – elektroniczny, chemiczny czy mechaniczny, przez kopiowanie ani przechowywanie w systemach informacyjnych – bez pisemnej zgody wydawcy.

Spis treści

Wstęp

Nowy członek rodziny

Wychowanie

Zasady ogólne

Psi język

Nauka czystości

Pierwsze spacery i nauka posłuszeństwa poza domem

Psie posłanie

Psie zabawki

Agresja i rasy uważane za agresywne

Szkolenie psów

Najczęściej występujące zaburzenia w zachowaniu psów

Żywienie

Zasady ogólne

Czym karmić (składniki)

Kości

Mleko

Mięso

Warzywa

Węglowodany

Tłuszcz

Sól

Zapotrzebowanie pokarmowe

Ile i jak często ma jeść pies

Jak nie dopuścić do otyłości

Zasady komponowania posiłków

Czego unikać w psiej diecie

Żywienie szczeniąt

Suczki w ciąży i karmiące

Psy pracujące

Stare psy

Profilaktyka

Zalecenia ogólne

Szczenię

Dorosły pies

Pasożyty zewnętrzne

Stary pies

Zalecenia szczegółowe

Ucho

Oko

Jama ustna

Odbyt

Narządy rozrodcze

Układ moczowy

Przewód pokarmowy

Skóra

Rozmnażanie i sterylizacja

Rozmnażać czy sterylizować

Suczki

Cieczka

Krycie

Ciąża

Poród

Sterylizacja suczki

Kiedy sterylizować suczkę?

Kastracja psa

Zakończenie

Wychowanie

Zasady ogólne

Od wielu lat narasta problem opiekunów nieradzących sobie z zachowaniem psów. Pies udomowiony przez człowieka przed tysiącami lat nie powinien być dla nas zagadką. Nie jest nią psie ciało, ale niestety psia psychika stanowi dla wielu łamigłówkę nie do rozwiązania.

Z pewnością ma to związek z pojawieniem się w Polsce ras dotychczas nieznanych, a uważanych za trudne wychowawczo. Zapomnieliśmy chyba o psychologii zwierząt społecznych, choć sami do nich należymy.

Zaburzenia psychiki psów w większości przypadków spowodowane są przez właścicieli nieprzygotowanych do posiadania psa. Bardzo wiele dolegliwości objawiających się zaburzeniami somatycznymi ma podłoże w psychice. Choroby cywilizacyjne, na które uskarżają się ludzie, przenoszą się na populację miejskich zwierząt domowych. Nadpobudliwość, lęki i fobie to także psi problem. Podstawowym błędem popełnianym przez właścicieli psów jest nadmierna personifikacja zwierzęcia, wynikająca z przypisywania mu ludzkiego systemu wartości (na wzór zwierzęcych postaci literackich czy filmowych). Kłopoty zdrowotne i wychowawcze stanowiące wynik takiego postępowania może rozwiązać tylko ktoś, kto zna psychikę zwierzęcia, którym się zajmuje. Należy uwzględnić fakt, że psy – tak jak my – są istotami społecznymi. Aby dobrze je zrozumieć i ustrzec przed problemami zdrowotnymi wynikającymi z błędów wychowawczych, musimy poznać ich strukturę społeczną i sposoby porozumiewania się w stadzie. Musimy nauczyć się nie tylko psiego języka, ale także psich zwyczajów i rytuałów stadnych.

Pies domowy (canis familiaris), choć uległ transformacjom przez trwające kilka tysięcy lat udomowianie, czyli domestykację, pozostał najbliższy wilkowi (canis lupus). Dlatego, tłumacząc psie zachowania, odwołujemy się właśnie do wilka.

Każdy pies w mniejszym lub większym stopniu potrzebuje stada, w którym będzie miał swoje miejsce, swoje prawa i obowiązki. Aby stado funkcjonowało prawidłowo, wszyscy jego członkowie muszą się dobrze rozumieć. Struktura społeczna stada psowatych bazuje na silnej więzi między osobnikami. Hierarchię grupy stabilizują zachowania agresywne (agonistyczne) i afiliacyjne, czyli wzmacniające więź między osobnikami. Agresja w 99% ogranicza się do języka ciała i wokalizacji, to jest wydawania określonych dźwięków. Komunikację psowatych można podzielić na komunikację głosową i język ciała, czyli sygnały wizualne, dotykowe i chemiczne. Komunikacja głosowa obejmuje wiele rodzajów dźwięków, których nie należy oddzielać od sygnałów języka ciała. Podstawą porozumiewania się zwierząt społecznych jest właśnie język ciała. Inaczej jest wśród ludzi, którzy mogą wyra-zić wszystko słowami, choć mimowolnie też posługują się wspólnym dla wielu gatunków językiem gestów.

1. Zachowania afiliacyjne

Są to zachowania umacniające więź między osobnikami tego samego gatunku. Potrzeba bliskości jest silna u gatunków społecznych, takich jak psy, ludzie i wiele innych. Uwidacznia się poprzez różne formy wzajemnej pielęgnacji, rytuały powitań, przytulanie się w czasie odpoczynku, zabawę grupową młodzieży i dorosłych.

2. Zachowania agonistyczne

Są to zachowania wobec przedstawicieli tego samego gatunku podczas odczuwania wrogości, strachu, niepewności. Przypominają one agresję, której brakuje zdecydowania. Objawiają się poprzez ofensywne i defensywne grożenie oraz wyładowywanie agresji – nie zawsze na osobniku, który ją wzbudził. Zachowania afiliacyjne i agonistyczne wyrażane poprzez dominację i submisję, będącą okazywaniem podporządkowania, służą kształtowaniu i, co ważniejsze, utrzymaniu hierarchii w stadzie. Jest ona ustalona na dwóch poziomach: między wszystkimi osobnikami i oddzielnie między samicami i samcami. Osobniki stojące na szczycie owej drabiny to para alfa.

3. Dominacja

Jest to zachowanie pozwalające na ustalenie i utrzymanie wyższej pozycji w stadzie jednego osobnika względem innego. U psów dominant potwierdza swą pozycję językiem ciała i mimiką. Podniesiony, wyprostowany ogon, usztywnione nogi, podniesiona głowa i uszy, patrzenie innym zwierzętom prosto w oczy mówią: „Jestem alfa”. Podobny sygnał dominant wysyła, gdy podchodzi do innego osobnika pod kątem prostym. Kładzie pysk i szyję na jego boku i popycha, zmuszając go do uległości, czyli submisji. Niekiedy takie zachowanie kończy się walką, wszak nie tylko w ludzkim świecie wysoki stołek nie jest wieczny.

4. Submisja

Submisja to uległość, podporządkowanie się słabszego osobnika silniejszemu. Zwierzęta okazują ją sobie czynnie i biernie. Skulony, „uśmiechnięty” pies, pozwalający obwąchiwać sobie okolice odbytu i narządów płciowych, zachowuje się biernie. Skomlenie, oblizywanie pyska dominanta to submisja czynna. Uległy pies nigdy nie spogląda silniejszemu prosto w oczy.

Dominacja i submisja pozwalają na ustalenie i utrzymanie hierarchii w grupie społecznej bez użycia przemocy fizycznej, do której w społecznościach psowatych dochodzi bardzo rzadko.

Nauka czystości

Ze względu na konieczność wykonania szczepień profilaktycznych szczeniak do ukończenia 3. miesiąca nie może wychodzić na spacery. Do tego czasu musi załatwiać swoje potrzeby fizjologiczne w domu, co jest dla właściciela tym większym problemem, im większy jest szczeniak. Nie ma mowy o wcześniejszym wyprowadzaniu szczeniaka na spacer w miejsce, gdzie wychodzą inne psy. Naszemu szczeniakowi zagrażają bowiem zarazki (wirusy), które mogą przetrwać w ziemi zanieczyszczonej odchodami psów nawet rok.

Pies jest z natury zwierzęciem czystym, nigdy nie załatwia swoich potrzeb w gnieździe. Dzikie psowate używają swoich odchodów do znaczenia terytorium. Dla maleńkiego szczeniaka nawet dwudziestoparometrowe mieszkanie jest zbyt duże, żeby uznać je za własne gniazdo. Z tego względu na początku ograniczmy mu przestrzeń życiową do niewielkiego pomieszczenia, w którym ma swoje legowisko i miejsce na toaletę.

Jak znaleźć takie miejsce? Najpierw obserwujemy, gdzie szczeniak najchętniej siusia. Tam układamy gazety, nikt przecież nie lubi obsikiwać sobie łapek. Właśnie dlatego szczenięta najchętniej na toaletę wybierają dywany i wykładziny. Przed wzięciem szczeniaka do domu należy je po prostu zwinąć.

Kiedy mały piesek zaakceptuje swoją toaletę, stopniowo powiększamy mu przestrzeń życiową. Czasem oczywiście może się zdarzyć, że nie zdąży i zsiusia się na podłogę – w takim przypadku nigdy go nie karcimy ani nie okazujemy gniewu. Po prostu przenosimy malucha w miejsce przeznaczone do siusiania. Stanowczo odradzam stosowaną przez niektórych metodę maczania psiego nosa w jego własnych odchodach. W taki sposób na pewno nie nauczymy szczeniaka czystości. Znam przypadek nieszczęsnej psiny, która po załatwieniu swoich potrzeb fizjologicznych wtykała głowę w odchody, myśląc, że tego oczekuje jej pan.

Nie sądźmy, że w czasie pierwszych spacerów szczeniak zorientuje się od razu, czemu one służą. Raczej będzie bardzo spieszył się do domu, żeby zrobić siusiu. Nie karćmy go za to. Spacerów musi być jednak na tyle dużo, żeby na którymś zdarzyło się to, o co chodzi.

Kiedy zauważymy, że pies kręci się niespokojnie po domu, natychmiast zabieramy go na spacer i chodzimy tak długo, aż zrobi swoje, po czym nagradzamy.

Minie sporo czasu, zanim będziemy mogli ograniczyć liczbę spacerów do 3 czy 4 na dobę. Na początku należy wychodzić 10 razy. A czasem i to nie wystarcza.

Pierwsze spacery i nauka posłuszeństwa poza domem

Pierwsze spacery, wychodzenie na zewnątrz, gdzie pies może komunikować się z innymi psami i stykać z ich odchodami, mogą odbywać się dopiero po 10 dniach od szczepienia ochronnego wykonanego w 12. tygodniu życia. Do tego czasu szczenię siedzi w domu, ponieważ wcześniej przeprowadzone szczepienia nie do końca chronią go przed zakażeniami czyhającymi na zewnątrz. W domu uczymy go chodzenia w obroży. Początkowo zakładamy szczeniakowi obrożę na bardzo krótki czas, który wydłużamy codziennie o parę minut. Z czasem obroża przestaje być wrogiem i szczenię już się przed nią nie broni. Kiedy umie już chodzić w obroży, przypinamy do niej smycz i rozpoczynamy naukę. Oczywiście na początku wiąże się to z szeregiem różnych niedogodności – pies wywraca się i okręca smyczą. Nie szarpmy się z nim, nie ciągnijmy. Pozwólmy mu wykonywać wszystkie czynności, które według niego uwolnią go od smyczy. Głaszczmy go, próbujmy zainteresować jakąś zabawką czy smakołykiem, żeby pogodził się z faktem, że chwilę przebywa na uwięzi. Codzienne ćwiczenia tego typu nauczą psa akceptowania i obroży, i smyczy.

Kiedy przychodzi czas pierwszych spacerów, zawsze wyprowadzamy psa na smyczy. Nie ma mowy o wybieganiu na klatkę schodową, samodzielnym zbieganiu po schodach. Jeśli blisko domu jest bezpieczne miejsce, w którym pies może pobiegać (przede wszystkim odgrodzone od ruchliwych jezdni), odpinamy smycz pod jednym warunkiem: jesteśmy w stanie złapać go w każdej chwili. Dlaczego o tym mówię? Dlatego, że rozjuszony opiekun ganiający za psim podrostkiem to często widywany obrazek. Z reguły ma to miejsce wcześnie rano, gdy właściciel spieszy się do pracy. Odpina smycz i oczekuje, że pies wróci za kilka minut. Nie wróci. Zaczyna się gonitwa. Już, już go ma, lecz w tym momencie szczeniak daje susa i odbiega 10 metrów. Coraz bardziej rozzłoszczony właściciel w końcu łapie rozbawioną psinę. Wściekły bije i krzyczy, a to na sto procent spowoduje, że na następnym spacerze pies dobrowolnie do niego nie przyjdzie. I będzie miał rację, bo po co wracać do kogoś, kto nie zna się na żartach i jest okrutny.

Szczeniaczek między 3. a 4. miesiącem życia pilnuje się nóg swojego pana. Ani mu w głowie uciekać. Poznaje teren. Półroczny pies staje się niesfornym nastolatkiem. Wszystko interesuje go bardziej niż nawoływania pana.

Trzeba to przeczekać i przyjąć do wiadomości, że w tym wieku pies zaczyna sam szukać swoich ścieżek. Pogódźmy się z faktem, że przez jakiś czas będzie nieposłuszny. Nie można jeszcze wymagać od niego tego, czego oczekujemy po dorosłym psim towarzyszu.

Czy jest jakiś sposób na nieposłusznego psa? Owszem. Po pierwsze, nie spuszczamy go ze smyczy wtedy, kiedy się spieszymy. Po drugie, spuszczamy go na takim terenie, z którego nie może uciec na przykład na jezdnię. Trzecim sposobem – na który trzeba mieć czas – jest uciekanie i chowanie się. Na pewno nie wskóramy niczego, ganiając za psem z groźnymi okrzykami na ustach. Jak już wspomniałam, pies nie jest idiotą. Nie przyjdzie, jeśli spodziewa się kary. Jest jak dziecko i łatwo ulega pokusie. Wróci, gdy pokusa wybiegania się będzie mniejsza od zaciekawienia tym, co smacznego kryje się w naszej w kieszeni. Jeżeli chcemy skutecznie przywołać psa, musimy mieć w zanadrzu smakołyk. To nic, że kipi w nas złość, bo umówiliśmy się na piątą, a jest już za dziesięć piąta – przyjmujemy miły wyraz twarzy i przemawiamy przyjaznym głosem, pokazując pyszną przynętę. Jeśli to nie poskutkuje, najlepiej schować się lub udawać, że się ucieka. Z reguły szczenię podąży za właścicielem.

Żywienie

Zasady ogólne

Mam nadzieję, że nie wniosę jeszcze więcej zamętu do teorii żywienia psów, jeśli powiem, że trzy czwarte chorób polskich psów jest spowodowanych błędami żywieniowymi. Wszyscy wiedzą, że pies jest zwierzęciem mięsożernym, ale nie wszyscy dobrze rozumieją, co to znaczy. Dzikie psowate, aby upolować swój posiłek, muszą się nieźle natrudzić, a więc wydatek ich energii jest ogromny. A przecież nie każde polowanie uwieńczone jest sukcesem. Wilki czy likaony zjadają swoją ofiarę w całości, nie gardząc sierścią, kośćmi i piórami, ale wcale nie zaczynają od szynki czy pierwszej krzyżowej. Najpierw raczą się zawartością brzucha ofiary.

Przewód pokarmowy mięsożernych jest bardzo krótki i ubogi we florę bakteryjną wspomagającą trawienie. Wykorzystują więc one treść pokarmową zawartą w przewodzie pokarmowym zwierząt roślinożernych (która dla odmiany jest niesłychanie bogata we florę bakteryjną), będącą naturalnym balastem oraz źródłem m.in. witamin z grupy B. Narządy wewnętrzne ofiar są dla mięsożernych źródłem nie tylko energii, ale także mikroelementów i witamin.

Psowate nie rezygnują też z łatwostrawnego pokarmu roślinnego, takiego jak słodkie owoce czy korzenie niektórych roślin. Lis polarny (piesiec), podążając za niedźwiedziem, wykorzystuje resztki jego zdobyczy, nie wyłączając odchodów. Nie powinniśmy się więc dziwić czy oburzać, jeśli nasz pies domowy (canis familiaris) chętnie zjada odchody zwierząt roślinożernych i nie do końca strawione odchody zwierząt mięsożernych czy wszystkożernych (niestety bardzo chętnie ludzkie).

Przewód pokarmowy psowatych jest przystosowany do przyjmowania pokarmu w dużych ilościach i dość rzadko. Oczywiście podczas trwającej kilka, a zdaniem niektórych kilkanaście tysięcy lat domestykacji, czyli udomowienia, przyzwyczajenia pokarmowe naszych psów się zmieniły. Powiem więcej – upodobniły się do ludzkich. Mimo to pies pozostał zwierzęciem mięsożernym, o wymaganiach pokarmowych zbliżonych do jego dzikich przodków.

Wydawałoby się, że żywienie psów stało się dużo łatwiejsze od czasu, kiedy pojawiły się gotowe karmy. Niestety jest odwrotnie. Dziwi mnie, że mimo ogólnodostępnej wiedzy na temat szkodliwości jedzenia nawet częściowo przetworzonego nie odnosimy tego do psa. Przecież nie jest on kosmitą, tylko żywą istotą z krwi i kości. Żywiąc siebie i psa, musimy przestrzegać tej samej zasady: 100% diety to żywność naturalna, z czego 51% ma stanowić jedzenie niepoddane obróbce termicznej. Gwarantuję, że dzięki temu i psy, i my zachowamy zdrowie do późnej starości. Oczywiście jest grupa chorób niezwiązanych z dietą i wyjątkowo w tym przypadku sprawdzą się gotowe karmy. Doskonały dobór składników ułatwia leczenie. Istnieją specjalne karmy dla psów cierpiących na dolegliwości ze strony układu moczowego, dla psów z cukrzycą i z zewnątrzwydzielniczą niedoczynnością trzustki. Samodzielne szykowanie karmy dla chorego psa należy dokładnie skonsultować z lekarzem weterynarii. Skład takiego pokarmu powinien być dostosowany do konkretnego przypadku.

Najczęstszym błędem popełnianym przez właścicieli psów jest mieszanie gotowych karm z jedzeniem domowym. Mówiąc „mieszanie”, mam na myśli nie tylko „mieszanie w misce”, ale także naprzemienne podawanie psu karmy i domowego mięsnego posiłku. Oczywiście nic się nie stanie, jeżeli pies karmiony przygotowanym przez właściciela jedzeniem dostanie suchą karmę raz w miesiącu czy będzie nią karmiony w czasie urlopu. Błędem nr 1 jest jednak żywienie psa raz gotowym, a raz domowym jedzeniem. Z pewnością odbije się to na zdrowiu młodych psów. Przemysłowe karmy zawierają szereg syntetycznych witamin i mikroelementów. Dokładając do nich mięso czy ryby o bardzo dużej zawartości fosforu, zaburzamy ich bilans i możemy spowodować wystąpienie u psa bardzo ciężkich chorób, jak chociażby wtórna żywieniowa nadczynność przytarczyc.

Rosnący pies jest szczególnie wrażliwy na nadmierną podaż fosforu w stosunku do wapnia. Posiłki zwierzęcia możemy uzupełniać białym serem, jogurtem, kefirem i warzywami, zarówno gotowanymi, jak i surowymi. Choć jestem zagorzałą przeciwniczką gotowego jedzenia (nie tylko w żywieniu psów), to wiem, że nie pokonam bardzo prężnego rynku – nawet w imię ochrony zdrowia. Dlatego podaję sposoby na bezpieczne uzupełnianie gotowej diety. Dodanie do suchej karmy białego sera lub jogurtu w objętości ok. 1/4 porcji nie zaburzy równowagi fosforowo-wapniowej, a znacznie poprawi smak posiłku i dostarczy, zwłaszcza szybko rosnącym psom, potrzebnego wapnia.

„Rozcieńczanie” gotowych karm węglowodanami (kasza, ryż, makaron) może prowadzić do niedoborów mikroelementowo-witaminowych, a także do otyłości ze względu na wysoką kaloryczność tej grupy pokarmów. Sucha karma zawierająca cały zestaw witamin i mikroelementów nie powinna być uzupełniana mieszankami mikroelementowo-witaminowymi.

Jeżeli jednak zwycięży zdrowy rozsądek i zrezygnujemy z żywienia psa suchą karmą, pamiętajmy, że zwierzę mięsożerne to nie takie, które je tylko i wyłącznie mięso. Monodietą mięsną można skutecznie zaburzyć przemianę materii psa praktycznie w każdym wieku.

ZAPAMIĘTAJMY: Im bardziej urozmaicony będzie posiłek, tym nasz pupil będzie zdrowszy. Oczywiście, w każdym wieku i w każdym okresie rozwoju fizjologicznego zapotrzebowanie na różne składniki pokarmowe jest inne. Kierujmy się więc zdrowym rozsądkiem. Jeśli w posiłku psa znajdzie się mięso, tłuszcz, biały ser, warzywa, węglowodany i jajko na twardo, koniecznie z utłuczoną w moździerzu czy zmieloną w młynku do kawy skorupką (która jest doskonałym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia), to na pewno jego zdrowie nie ucierpi z powodu błędów żywieniowych.

Profilaktyka

Zalecenia ogólne

Szeroko pojęta profilaktyka obejmuje wiele zagadnień, które już wcześniej poruszyłam. Znając psychiczne predyspozycje pewnych ras, jesteśmy w stanie uniknąć naszych niewłaściwych działań. Stosując odpowiednią dietę, uchronimy psa od wielu chorób cielesnych.

Pozostają jednak choroby zakaźne i pasożytnicze, i to ich profilaktyce chcę poświęcić ten rozdział. Przypominam jednak, że prawidłowo żywiony i niezestresowany pies jest znacznie odporniejszy na wszelkie choroby zakaźne.

Szczenię

Nowo narodzone szczenię dostaje z siarą matki gotowe przeciwciała uodporniające przeciw grożącym jego życiu chorobom zakaźnym. Odporność matczyna zaczyna wygasać ok. 6. tygodnia życia szczenięcia, a świat zewnętrzny pełen jest zagrożeń związanych z tego typu chorobami. Szczenięta szczególnie narażone na kontakt z nimi należy zaszczepić już w 6. tygodniu życia. Szczepionka powinna być trójskładnikowa i przeznaczona dla tak wczesnego wieku. Zabezpieczamy malucha przed nosówką, chorobą Rubartha, czyli zakaźnym zapaleniem wątroby, i parwowirozą. Szczenięta z bezpiecznych gniazd mogą być szczepione pierwszy raz w 8. tygodniu życia szczepionką bardziej złożoną (poliwalentną). Szczepionka ta zawiera więcej antygenów, a mianowicie przeciw nosówce, chorobie Rubartha, parwowirozie, leptospirozom, kaszlowi psiarnianemu, który jest infekcją mieszaną, i ewentualnie koronawirozie, co do której zdania są podzielone. Sam koronawirus nie powoduje u psów ciężkich dolegliwości, natomiast u słabszych szczeniąt albo w połączeniu z parwowirusem może spowodować krwotoczne zapalenie żołądka i jelit.

Po szczepieniu wykonanym w 8. tygodniu życia nie możemy wyprowadzać szczeniaka na spacery, ponieważ jego układ immunologiczny nie jest jeszcze gotowy na wytworzenie pełnej odpowiedzi na szczepionkę. To szczepienie zabezpiecza przed tymi źródłami zakażenia, które my możemy przynieść do domu, chociażby na butach. Najważniejsze szczepienie służące uzyskaniu pełnej odporności odbywa się w 12. tygodniu życia szczenięcia.

Szczepimy również szczepionką poliwalentną, czyli złożoną z wielu antygenów. Na spacer można wyprowadzić szczenię dopiero po 10 dniach od tego szczepienia.

Po ukończeniu 16. tygodnia życia pies powinien otrzymać dawkę przypominającą. Musi być ponadto zaszczepiony przeciw wściekliźnie. Następne szczepienia wykonujemy po roku.

Tak samo jak choroby zakaźne, małemu pieskowi zagrażają choroby pasożytnicze, szczególnie pasożyty wewnętrzne. Większość z nich to robaki obłe (glisty, tęgoryjce) i płaskie (tasiemce). Obecność w przewodzie pokarmowym szczeniaka glist uniemożliwia wytworzenie pełnej odporności przeciw nosówce, która jest zagrożeniem dla życia. Pamiętajmy więc, jak ważne jest odrobaczenie szczenięcia przed szczepieniami ochronnymi, poparte badaniem parazytologicznym kału. Zdecydowanie nie należy odrobaczać przypadkowymi środkami przeciwpasożytniczymi. Stosujemy tylko leki przeznaczone dla szczeniąt, zakupione u lekarza weterynarii.

Szczenię poddawane zabiegom profilaktycznym powinno być zdrowe. Zanim więc zdecydujemy się na odrobaczanie i wykonywanie szczepień, musimy odwiedzić lekarza weterynarii.

ZAPAMIĘTAJMY:

- Szczenięta szczepimy po raz pierwszy najpóźniej w 8. tygodniu życia.

- Szczepienie służące uzyskaniu pełnej odporności następuje w 12. tygodniu życia szczenięcia; dopiero 10 dni później wychodzimy z nim po raz pierwszy na spacer.

- Następne szczepienie odbywa się po 4 tygodniach.

- Przed szczepieniami ochronnymi należy szczenię odrobaczyć.

Dorosły pies

Dorosłe psy powinny być szczepione nie tylko przeciw wściekliźnie, ale też przeciw innym chorobom zakaźnym. Polskie psy są objęte obowiązkiem corocznego szczepienia przeciw wściekliźnie. Co do innych chorób decyzja należy do opiekuna. Nie warto oszczędzać na zdrowiu swojego pupila. Tym bardziej że szczepienie przeciw pozostałym chorobom zakaźnym koniecznie powtarzamy po roku od szczenięcych szczepień, a potem już tylko co 2 lata.

Tak samo jak szczenięta, psy dorosłe muszą mieć czas na wytworzenie odporności, a więc nie wykonujemy szczepień bezpośrednio przed podróżą czy też wyjątkowymi wydarzeniami w życiu psów. Przeszkodą w szczepieniu są także wszelkie dolegliwości w postaci biegunki, kaszlu czy podwyższonej temperatury. Nie można szczepić suczek w czasie trwania cieczki. Suczki w ciąży powinny być szczepione właściwą szczepionką w odpowiednim okresie ciąży, o czym decyduje lekarz weterynarii. Szczepienia profilaktyczne przeprowadzamy nie później niż 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem operacyjnym bądź podróżą i nie wcześniej niż 2 tygodnie po nich. Jeśli pies przyjmuje leki sterydowe, szczepienie wykonujemy nie wcześniej niż po 3 tygodniach, a czasem nawet 6 od ich odstawienia. Zależy to od zastosowanego leku.

Bardzo ważną sprawą – niejednokrotnie zaniedbywaną zarówno przez właścicieli, jak i lekarzy weterynarii – jest poprzedzenie odrobaczania badaniem kału w kierunku parazytologicznym. Badanie jest niedrogie i dość proste do wykonania w każdej lecznicy. Jest to o tyle istotne, że odrobaczanie na ślepo, profilaktycznie (co 3 miesiące, co pół roku, co rok) mija się z celem, ponieważ nie wiemy, czy pies w ogóle ma robaki i jakie.